Maide Suresi 54. Ayet ve Müslüman Türk olmak

Hz. Adem’den sonra İnanoğlu’nun atası olarak, Hz. Nuh (as) bilinmektedir. Tufandan sonra Hz. Nuh’un oğullarından, biri Avrupa Kıtası’na, biri Afrika Kıtası’na ve diğeri ise Asya Kıtası’na yayılmıştır. Asya kıtasına yerleşen oğlu’nun adı Yafes’tir. Yafes’in yedi oğlundan biri olan, “edepli, ahlaklı, dürüst, cesur ve iyi kalpli olma” özelliklerine sahip olan Türk Han’dır ve Türkler’in soyu Türk Han’dan gelmektedir. Türkler adını Türk Han’dan almıştır. “Türk”, kelime olarak “kudretli ve güçlü” anlamını taşır.

1-Türkler tamamı esir edilememiş ve asla devletsiz kalmamış yeryüzündeki tek millettir.
2-Türkler, yontulmuş Tanrısı olmayan, tarihinde putperestlik olmayan tek millettir.
3-Türkler (her millet öldürdükleri ile övünürken) şehitleriyle övünen tek millettir.

Mensubu olmanın onur olduğuna inandığım Türk Milleti, İslami ve insani vasıfları, Allah Rızasulü’nün övgüsüne ve Maide Suresi 54. ayetin işaretine mazhar olması ile emsalsizdir.

“Peygamber Efendimizin, Arabın Arap olmayan (acem) üzerine bir üstünlüğü yoktur. Arap olmayanın da Arap üzerine bir üstünlüğü yoktur. Üstünlük, sadece takvâ iledir.” (Cem’u’l-Fevâid, 1/510, hadis no: 3632) hadisini hatırlayacaksınız.

Kur’an karşısında ayaklarını uzatıp yatmayacak kadar, kızıldığında Peygamberimize saygısızlık olur diye çocuğuna “Muhammed” ismini koymayacak kadar, haremeynin hadimi olmayı onur kabul edecek kadar, peygamberimiz gürültüden rahatsız olmasın diye Medineye 20 km yaklaşınca tren raylarına keçi kılından keçe serecek kadar, Kabe’ye saygı için, etrafına yapılan revakların yüksekliğinin Kabe’nin yüksekliğini geçmemesine özen gösterecek kadar, ila-yı kelimetullah’a canını adayacak ve şehid olamadığına üzülecek kadar…. takva bir başka millet var mıdır? Ve yumşak karnı islam olan başka bir millet biliyormuyuz? (Hollandalı bir tarihçinin de yazdığı gibi; Avrupalı biri islamı seçtiğinde O’na “Türk oldu” denirdi ki, bu “Avrupalı gözünden Türklerin islam ile özdeşleştiğinin ifadesi” olsa gerektir.)

Allah indinde üstünlük de TAKVA ile olduğuna göre Türk milleti Allah’ın teveccühüne mazhar olmuş tek Millettir.
Soyunun bu vasıfları ile övünmek ve sevmek, Resulullah’ın men ettiği kavmiyetçilik değildir. Zira,  Rasûlullah (s.a.v.)’a soruldu: “Kişinin soyunu, sülâlesini (kavmini, ulusunu) sevmesi asabiyet (kavmiyetçilik, ırkçılık) sayılır mı?” Hz Peygamber şöyle cevap verdi: “Hayır. Lâkin kişinin kavmine zulümde yardımcı olması asabiyettir/kavmiyetçiliktir” (Ahmed bin Hanbel, 4/107, 160; İbn Mâce, Fiten 7, hadis no: 3949)

Şeyh Sabahuddin-i Hüseyni, Iraklı ve muteber bir alim ve veli kabul edilmektedir. 4. Murat’a “bizi şia’nın zulmünden kurtarın” diye name göndermiş, nihayetinde Osmanlı’ya sığınmıştır. Dedesi Şeyh İbrahim el Hüseyni’nin (ki, kendisi anne yönünden, Ahmet Rufai’nin, baba yönünden Abdul Kadir Geylani’nin torunu olduğu rivayer edilir) Hz peygamberi rüyasında gördüğünü, efendimiz’in rüyasında, “ya veledi hubbul Etrak minel iman, “evladım Türkleri sevmek imandandır” dediğini nakletmiştir. Yani kavmiyetçilik değil.

Muhittin-i Arabi, Ertuğrul Gazi doğmandan 25 yıl önce yazdığı Fütuhatı Mekke isimli eserinde,  “İnne eslahat düvel ba’de Sahabe Ed’devleti Osmaniyye” Sahabeden sonra devletlerin en düzgünü Osmanlı Devleti olacak” demiş, Sultan Abdül Aziz’in öldürüleceği, hatta Sultan Abdulhamid Han’ın son padişah olacağına kadar, çok ince detaylara yer vermiştir.

Kur’an’ı Kerim de Maide Suresi 54. Ayetin, Türkleri İşaret eden Ayet olduğu pek çok alim tarafından kabul edilmektedir. “Ey iman edenler! İçinizden kim dininden dönerse, Allah Müminlere karşı alçak gönüllü, kâfirlere karşı onurlu ve zorlu, kendisinin onları seveceği, onlarında kendisini seveceği bir kavim getirir ki; Onlar Allah yolunda savaşırlar ve hiçbir kınayanın kınamasından çekinmezler. Bu Allah’ın lütfu inayetidir ki, onu kime dilerse ona verir. Allah ihsanı bol olan, en çok bilendir. (Maide suresi:54)

Bu ayet-i kerimenin, Vani Mehmed Efendi, Elmalılı Hamdi Yazır, Ömer Nasuhi Bilmen, Said-i Nursi, Fikri Yavuz, Celal Yıldırım ve Osman Keskioğlu başta olmak üzere bir çok İslam alim ve mütefessire göre Türkler’i işaret ettiği kabul edilmektedir.

Elmalılı Hamdi Yazır, Hak dini Kuran Dili’nde Maide 54. ayetin tefsirinde “… bu defa Allah Türkleri göndermiş; araplar’ın kadrini bilmeyip zayi ettikleri devlet-i İslamı ele alarak İstanbul’a ve oradan kıtaatı arzın her tarafına yaymışlar;” der.

Son devrin en büyük alimi kabul edilen müfessir Celal Yıldırım, “binaen aleyh, Ebnay-i Faris hadisinin deleleti (beyaziti bestami, gazzali, İmamı Azam bu bölgedendir); Fethi Kostantiniyye hadisinin serahati, “fe asellahu en ye’tiye  bil fethi” va’di ilahisinin işareti ile; bu millet Türk Milletidir ve bu vazife halen Türk Milletinin üzerindedir” demektedir.

Said Nursi “Ey Türk Kardeş, senin Milliyetin İslam ile İmtizac etmiş, Bütün senin mazideki mefahirin islamiyet defterine geçmiş, bu mefahir zemin yüzeyde hiç bir kuvvetle silinmediği halde, sen şeytanların vesveseleriyle, desiseleriyle o mefahiri kalbimden silme” Mektubaat 324. Ve, “Türkler bu milleti islamiyyenin kahraman bir ordusudur” emirdağ lahikası 2 (224), “mücahit, kahraman millettir”. Şualar 1-514

Vani Mehmet efendi “Kehf Süresi 85-92. ayetlerde kıssası geçen Zülkarneyn’in, Oğuz Han olduğuna işaret etmiştir.

Kaşgarlı Mahmut Divanı Lügat-it Türk isimli eserinde Buhara ve Nişabur hadis imamlarından şu hadis-i kutsi’yi rivayet etmektedir: Ulu ve Aziz olan Allah diyor ki; Benim Türk ismini verdiğim ve doğuda yerleştirdiğim bir takım askerim vardır ki, her hangi bir kavme karşı gazaba gelecek olursam o Türk askerimi işte o kavmin üstüne saldırtırım. (Kaşgarlı Mahmut, Divanı Lügat-it Türk, C.1., 294 ?1333 İst basımı)

Kostantiyye (İstanbul) mutlaka feth olunacaktır. Onu fetheden kumandan ne güzel kumandandır ve o asker ne güzel askerdir. Buhari (et-Trah-ul Kebir, cilt 1, kısım 2, sayfa: 81) Ahmed bin Hanbel (Müctehittir ve bütün hadisleri sahihtir. Müsned IV/42, Kahire 1313) El-Hakim (el-Müstedrek IV/42-422, Haydarabat 1335)

Benim ümmetimi öyle bir kavim sürüp, kovalayacaktır ki; onların yüzleri (yuvarlak ve) enli, gözleri (çekik ve) küçük, çehreleri sanki üzeri derilerle kaplanmış kalkanlar gibidirler. Onlar üç defa Arabistan yarımadasına kadar ilerleyeceklerdirİlk istilada onların önlerinden kaçanlar kurtulacaktır. İkinci istilada hücuma uğrayanlardan bazıları helak olacak ve bazıları da canlarını kurtaracaklardır. Üçüncü istilada ise onların kökleri kesilecektir (Artık istilalar son bulacaktır) işte onlar Türkler’dir. Nefsim yed-i kudretinde olan Allah’a yemin ederim ki, Türkler (çok yakın bir gelecekte) atlarını Müslüman mescitlerinin direklerine bağlayacaklardır. Ebu Davud (Nuseym b. Hammad, Kitabü’l Fiten, Atıf Ktp. No: 602, V.121122)

Bu hadisi şerifin tezahürü olarak Allah, zamanın süper güçleri olan Bizans, Pers ve Habeşistan gibi ülkelere; Mekke, Medine, Taif gibi kutsal şehirlerin istilasını mucizelerle engellemiş (Fil suresinden de anlaşıldığı gibi) var olduklarından bu yana hiç bir güç tarafından ele geçirilememiştir. Bu kutsal topraklar; 1071’de Selçuklular tarafından feth ediliyor, ardından 1174’te Eyyubi (Türk devleti) tarafından feth ediliyor, 1250’de Memlüklü Türk Devleti tarafından feth ediliyor, 1517’de Osmanlı devleti tarafından feth ediliyor.

Türkler size ilişmedikçe sizde onlara ilişmeyiniz. Çünkü milletimin mülkünü ve Allah’ın ona olan ihsanını en evvel Kantura(Türk) nesli alacaktır. İmam Taberani (Mu’cem’ül-Kebir ve Mu’cem’ül Evsat)

Habeşliler sizle uğraşmadıkça siz de onlarla uğraşmayınız. Hele Türkler size dokunmadığı sürece siz de Türkler’e (sakın) dokunmayınız! Ebu Davud (Sünen-i Davud, IV.s:112)

Hıfz, on kısma ayrılmıştır: Dokuzu Türkler’de, biri diğer insanlardadır. (Ahmed Ziyaeddin Gümüşhanevi (Ramuz’ul-Ehadis 4140 nolu hadis) Hıfz kelimesi bazı kitaplarda hafızlık, kavrama kabiliyeti olarak tercüme edilmiştir. Merhum Vani Mehmed Efendi’ye göre ise muhafazakârlık yani dinini, milletini, vatanını, maddi ve manevi değerlerini, örf ve âdetlerini, namusunu koruma duygusunun her milletten çok Türk milletindedir.

Resulullah Efendimiz bir gece rüyasında peşine önce siyah bir koyunun, sonrada bir beyaz koyunun takıldığını görüyor. Sabahleyin mescid-i saadete gelip namaz kıldırdıktan sonra sırf iltifat olsun diye bu rüyanın yorumunu Ebubekir Sıddık Hazretlerine bırakıyor. Bu iltifata hem sevinen, hem de mahcup olan Ebubekir (r.a): “Mademki, öyle arzu buyurdunuz, yorumunu yapayım. Ey Allah’ın Peygamberi, peşinize ilk takılan siyah koyun Arapları, sonra da takılan beyaz koyun beyaz bir ırkı temsil eder. Yani önce Araplar size inanıp peşinize takılacak, sonra da beyaz bir ırk İslam’a girip size uyacak… rüyadaki siyah koyun Arapları, beyaz koyun ise Türkler’i işaret etmiştir. Çünkü bir müddet sonra beyaz yüzlü olan Türkler İslam’a girmişlerdir.

“İşte ey ehl-i Kur’an olan şu vatanın evladları! Altı yüz sene değil, belki Abbasîler zamanından beri bin senedir, Kur’ân-ı Hakîm’in bayraktarı olarak, bütün cihana karşı meydan okuyup, Kur’ân’ı ilan etmişsiniz. Milliyetinizi, Kur’ân’a ve İslamiyet’e kal’a yaptınız. Bütün dünyayı susturdunuz, müthiş toplu saldırıları defettiniz. Ta (Meâlen): “Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse, Allah onların yerine öyle bir kavim getirir ki, Allah onları sever, onlar da Allah’ı sever. Onlar mü’minlere karşı alçakgönüllü, kâfirlere karşı izzet sahibidirler. Allah yolunda cihad ederler ve dil uzatanların kınamasından da korkmazlar…” (Mâide 54) âyetine güzel bir masaddak oldunuz…”.

Bu cihetle “Türk olmak, Türk olmaktır”. Artık öze dönme vakti gelmedi mi? Farkında değilmisin, Alemi İslam yönünü sana dönmüş, medet bekler? Milyonlarca mazlum, “Türk beklenendir” diye seni beklemekte…….

 

Türklerin Anayurdu ve Yayılmaları

Türkler M.Ö. 2000 yılından daha eski çağlarda, Orta Asya’da Sayan-Altay dağlarının kuzeybatı bölgesinde, Ye-nisey ırmağı boylarında yaşıyorlardı. M.Ö. 1500’lerde oturdukları geniş bölge Sayan dağlarından Altaylar’a ve Tanrı dağlarına kadar iniyor, batıda Urallara kadar uzanıyor, güneyde Balkaş gölünü, güneybatıda Aral gölünü, Hazar denizini ve kuzeydoğu bozkırlarını içine alıyordu.

M.Ö. 1100 yıllarından itibaren Türkler ilk yurtlarını boşaltarak Altaylar’a inmiş, Türkistan’a (Doğu ve Batı Türkistan) yerleşmişlerdi. M.Ö. yedinci yüzyılda, Ordos, Volga ve Kuzeybatı Asya olmak üzere üç yöne göç yapılmıştı: Yakut Türkleri Kuzeydoğu Sibirya’ya göç etmişti. Onlarla bir süre yaşayan Çuvaşlar ise batıya yönelerek Ural dağlarının güneyine indiler.

M.Ö. 4. ve 3. yüzyıllarda Türkler hem batıda, hem doğuda yoğun olarak göründüler. İrtiş nehrinin batısında ve Hazar çevresinde yaşayanlara Batı Türkleri; doğuda, iç Asya’nın çeşitli yerlerinde ve kuzeybatı Çin’de yaşayanlara ve buralara hâkim olanlara Doğu Türkleri denildi.

 Yayılma Sebepleri

Türkler yaradılış olarak taşkın ruhlu, çok hareketlidirler. Fakat göçlerin asıl sebebi bu özellikleri değildir. Türk göçlerinin ilk sebebi ekonomiktir. Nüfusun artması, anayurt topraklarının büyük hayvan sürülerini otlatmaya yetmez hâle gelmesi ve kuraklıkların hüküm sürmesi asıl sebeptir. Bu yüzden, hem nüfusları az, hem de toprakları çok verimli olan komşu ülkelere doğru ilerlediler. Başlangıçta ele geçirdikleri yeni topraklar hemen hemen ıssızdı ve bunlara sahip görünenler de o verimli yerleri öylece bırakmışlardı.

Bazen Türkler de yabancıların baskısına uğruyor ve özellikle bozkır hayatı yaşayan boylar yurtlarını terketmek zorunda kalıyorlardı. Çünkü, yabancı bir devletin idaresinde olmak, bağımlı yaşamak onların katlanabileceği bir durum değildi ve hür ve bağımsız kalmak Türklerin asıl özelliği idi.

İlk büyük Türk İmparatorluğu’nu kuran Hunların, Orhun-Selenga ırmakları ile bu ırmakların batısındaki Ötüken ve daha aşağıda kalan Ordos çevresinde oturduklarını biliyoruz. Bu bölge, bugünkü Moğolistan’ı ve Kuzey Çin’i içine alır.

Milâttan önceki yüzyıllarda başlayan Hım yayılması, milâttan sonra da devam etti. Türkler, çağ çağ çeşitli adlar verdikleri devletlerinin egemenlik sınırını doğuda Büyük Okyanus’a, batıda Avrupa içlerine, kuzeyde Sibirya buzullarına, güneyde Hindistan içlerine ulaştırdılar. Bu yayılmanın ve göçlerin safhaları ana hatlarıyla şöyledir:

•M.S. 2. yüzyılda Hunlar Orhun bölgesinden Güney Kazakistan bozkırlarına ve Türkistan’a,
•M.S. 350 yıllarında Ak-Hunlar Afganistan ve Kuzey Hindistan’a,
•374’ten sonraki yıllarda Avrupa’ya,
• 461-465 yıllarında Oğuzlar, Güneybatı Sibirya’dan Güney Rusya’ya ve
aynı dönemde Sabar’lar Aral’ın kuzeyinden Kafkaslar’a,
• 6. yüzyılın ortasında Avarlar, Orta Asya’dan Orta Avrupa’ya,
• 669 yılından itibaren Bolgarlar, Karadeniz’in kuzeyinden Balkanlar’a ve Volga nehri kıyılarına,
• 830’dan itibaren Macarlar ve bazı Türk boyları Kafkaslar’ın kuzeyinden Orta Avrupa’ya,
• 840’tan sonra Uygurlar Orhun bölgesinden İç Asya’ya,
• 10. ve 11. yüzyıllar arasında Peçenek, Kuman (Kıpçak) ve Oğuzlar’ın bir kolu olan Uz’lar, Doğu Avrupa’ya ve Balkanlar’a,
• 10. yüzyılda Oğuzlar Orhun bölgesinden Seyhun nehri kıyılarına ve 11. yüzyılda Ma-veraünnehir üzerinden İran’a ve Anadolu’ya göç ettiler. Bilindiği gibi Maveraünnehir Ceyhun ve Seyhun (Amuderya ve Sırderya) havzalarını içine alır.
TÜRK adı, TÜRKİYE adı

• Türk adı: “Türk” sözü, Türk soyundan olan toplumların genel adı olarak kullanılmadan önce, Türk dilinde bugünkü anlamından başka, “güç-kuvvet” anlamına da geliyordu. Eski Uygur metinlerinde “Türk” sözü bazen “Erkler-Türkler” şeklinde kullanılıyor ve bu söz cins isim olarak “güç-kuvvet”, sıfat halinde ise “güçlü-kuvvetli” anlamlarını taşıyordu.

Belgeler, “Türk” sözünün Uygurlar ve Gök-Türk’lerden çok önce de var olduğunu gösteriyor. V. yüzyıla ait Pers yazılarında Turanlılardan, yani Türklerden, “Türk” diye söz edilir. VI. yüzyıla ait bir Bizans kaydında ise Hun Türklerine Hunların dilinden alınmış sıfatla ‘Türk Hun’ (kuvvetli Hun) denilmiştir. VI. yüzyıla ait Çin kaynaklarında “Türk” sözü, Türk milletinin adı olarak geçmektedir.

Hunların devrinde “Türk” sözünün bugünkü anlamını karşılayan kelime “Hun”, (daha doğrusu Kun) idi. Büyük Hun İmparatorluğu’nun egemenliği altında bulunan Türk boyları da bu adı, yani Kun adını almışlardı. Onlara da bir süre Türk Kun (kuvvetli Hun) denmiştir. Türk’ sözü bazen “olgun, bilgili” anlamlarında da kullanılmıştır. Oğuz Destanının Uygurca anlatımında Oğuz Han’ın danışmanından “Uluğ Türk” diye söz edilir.

“Türk” kelimesi Türk milletinin ve Türk devletinin resmî adı olarak ilk defa Gök-Türk İmparatorluğu tarafından kullanılmıştır. Daha sonra bu imparatorluğa bağlı ama kendi kabile adları ile anılan diğer Türklerin ortak adı olmuştur.

“Türk” kelimesi en eski zamanlarda “Törük” şeklinde söyleniyordu. Zamanla “Türük”, en sonunda “Türk” şeklini almıştır. Gök-Türk anıtlarında hem “Türük”, hem de “Türk” şeklinde yazılmıştır.

• Türkiye adı: “Türkiye” adı, Türklerin yaşadığı ülkelerin ve Türk devletlerinin adı olarak, Cumhuriyet’ten bu yana değil, 1000 yıldan fazla bir zamandan beri kullanılmaktadır.

Türk devletlerinin ve egemen oldukları bölgelerin adları, kendi tarihlerimizde daha çok kurucu hanedanların, hükümdarların veya hâkim boyların adları ile anılmıştır. (Selçuk Devleti, Harezmşahlar Devleti, Timur Devleti, Babür Devleti, Osmanlı Devleti… gibi). Fakat bu devletlerin hükümdarları da, teba içinde aslî unsur olan toplum da, “Türk” adından, sıfatından asla kopmamış, Türklüklerini her zaman ve her vesile ile belirtmişlerdir. Büyük Selçuk imparatorluğu’nun hükümdarı Sultan Alp Arslan “Biz Türkler, temiz Müslümanlarız ve bid’at bilmeyiz. Bu sebeple Allah hâlis Türkleri aziz kıldı” demiştir.

Osmanlı Sultanı II. Murad Han, 1441 yılında, Timurlu hanedanının ikinci hükümdarı ve ünlü devlet ve bilim adamı Uluğ Beğ’in babası Şahruh Mırza’ya yazdığı nâmede onu “Kendisi gibi büyük Türk hakanı olarak tanıdığını ve tâbi olduğunu” bildiriyordu. Timur’un kendisi de, iran seferinde Şehname’nin yazarı ünlü şair Firdevsî’nin mezarına giderek “Kalk, kalk da hiç durmadan kötülediğin mağlup Türk’ü şimdi gör!” demişti. Kendi adıyla anılan imparatorluğu kuran Timur kendisini şöyle tanıtıyordu: “Biz ki Mülük-ü Turan, Emîr-i Türkistanız; biz ki Türk oğlu Türk’üz; biz ki milletlerin en eskisi ve en ulusu Türk’ün başbuğuyuz!..”

Harezmşahlar Sultanı Alâeddin Mehmed, Abbasî halifesinin elçisine verdiği bir cevapta, “Arapçaya hakkı ile tasarruf edemeyen bir Türk’üm, ancak söylediğiniz hadisin mânasını anladım” demek suretiyle kendisinin Türk, konuştuğu dilin Türkçe olduğunu bildirmiş oluyordu.

Yabancılar, Türklerin yoğun olarak bulunduktan ve hâkim oldukları yerlere her zaman Turkhia (Türkiye) demişlerdir. VI. yüzyılda Bizanslılar bütün Orta Asya’ya “Turkhia”, yani “Türklerin ülkesi”, “Türklerin yaşadığı yer” diyorlardı. Türklerin Orta Asya’dan batıya doğru yayılmaları sonunda, gittikleri yeni yerlere de “Türkiye” denmiştir. IX. ve X. yüzyıllarda İtil (Volga) ırmağından Orta Avrupa’ya kadar olan bölgeye de Türkiye adı verilmiştir. “Doğu Türkiye” adı verilen bölgede Hazar Türkleri, “Batı Türkiye” denilen bölgede ise Hunlar’ın bir kolu olan Macar Türkleri yaşıyordu. XIII. yüzyılda Mısır’da bir Türk devleti kurulduğu zaman, özellikle Kıpçak Türklerinden Baybars’ın yönetiminde genişleyen devletin hâkim olduğu Mısır ve Suriye, yine “Türkiye” adı ile anılıyordu. Araplar, hem bu bölgeye, hem de Türklerin yoğun olduğu, egemen olduğu diğer bölgelere “Arz-üt Türk” diyorlardı.

“Türkiye” sözüne Latince metinlerde de çok rastlanır. Ünlü gezgin Marko Polo, anılarında Anadolu’dan “Turcia Minör (Küçük Türkiye)”, Orta Asya’dan “Turcia Majör (Büyük Türkiye)” diye söz eder.

Türklerin Anadolu’ya 1071 Malazgirt zaferinden sonra büyük topluluklar halinde yerleşmeye başlamalarından, yani XII. yüzyıldan itibaren, yabancılar Anadolu’ya hep Turcia (Türkiye) demişlerdir.

1299’da Anadolu’da kurulan Osmanlı Devleti kısa zamanda güçlenip büyüyünce, devletin hâkim olduğu bölgeler, devleti kuran Osman Gazi’nin adı ile anılır oldu. Fakat Osmanlı Türkleri’nin hâkim olduğu bölgelere yabancılar hem Osmanlı Devleti, hem Türkiye demeye devam ettiler. Osmanlılar’ın hâkim olduğu bölgelerin dışında kalan, ama yine Türk-ler’in yaygın olduğu yerlere, coğrafî bölge ve ülke adı olarak yine Türkiye, Türk Eli, Batı Türk Eli veya Doğu Türk Eli, Doğu Türkistan, Batı Türkistan denmiştir.

Osmanlı imparatorluğu’nun çöküşünden ve hanedanlığın kaldırılmasından sonra kurulan yeni Türk Devleti’nin adı elbette Türk Devleti, ülkesinin adı elbette yine Türkiye olacaktı ve Türklerin ülkesine Türkiye denecekti.

 
TÜRK DEVLETLERİ

Tarih boyunca her devirde en az bir bağımsız Türk Devleti olmuştur. Fakat bu devletler çok defa hanedanlarının adıyla anılır.

Tarih boyunca birçok Türk devleti kurulmuş, bunların bazıları süper güç olarak dünyaya hükmetmiştir. Fakat hemen belirtelim ki, ayrı ayrı isimler taşıyan bu devletler, aslında bir tek devletin, Türk Devleti’nin devamı idiler. Değişik adlarla anılmaları, kurucularının, hanedanlarının, beylerinin adlarını devlet adıyla bir tutmalarından ileri geliyordu. Bazen aynı dönemde birkaç Türk devletinin bulunduğunu, hatta bunların birbirleriyle üstünlük kurma savaşı yaptıklarını da görüyoruz. Bu durum başka milletlerin tarihlerinde de görülür. Şu farkla ki, bu milletler zaman zaman varlıklarını devlet olarak koruyamadıkları halde, tarih boyunca en az bir bağımsız Türk devleti daima bulunmuştur.

“Türk devletleri” deyimi için bu kısa açıklamadan sonra şu hususu da belirtmek isteriz: Türk devletlerinin sayısı Cumhurbaşkanlığı forsunda 16 yıldızla simgelenen devletlerden ibaret değildir. Cumhurbaşkanlığı forsunda simgelenen Türk devletleri, belki Türk tarihinin en parlak yıldızları idi, ama tarihimizin parlak yıldızları bunlardan ibaret değildir. Bu yıldızların ilki olarak gösterilen Asya Hun İmparatorluğu da şüphesiz ilk Türk devleti değildi. Fakat yakın zamanlara kadar yazılı belgeler bize Türk tarihini ancak Hun Türk-leri’nden başlatacak kadar bilgi veriyordu.

Gerek islâm öncesi, gerek zamanımıza kadar devam eden islâmî devirde, değişik adlarla tarihte yer alan Türk devletlerinin sayısı 110’dan fazladır. Bunların 15’i büyük hakanlık (imparatorluk), 38’i imparatorluk olmayan devlet, 34’ü beylik, 4’ü atabeylik, 17’si hanlıktır. Ayrıca 1918’den bu yana kurulan Türk cumhuriyetlerini de sayıyoruz ki, bunların sonuncusu Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’dir.

Hakanlık, beylik, atabeylik gibi devlet şekilleri başka milletlerde pek görülmez. Başka milletlerin de buna benzer siyasî kuruluşları elbette vardır ama birçok bakımdan farklılık gösterirler.

Türklerin birçok devleti ve çeşitli kavimleri hâkimiyetleri altına alarak kurdukları büyük devletlere Hakanlık ya da kısaca H veya El denirdi, imparatorluk halini almamış devletler de bazen yine “İl” veya “El” genel adıyla anılırdı.

İmparatorluk haline gelmiş Türk devleti, meselâ Hun imparatorluğu, geniş coğrafî bölgeleri ve çeşitli toplulukları daha iyi yönetmek için “Doğu Hakanlığı” ve “Batı Hakanlığı” olarak ikiye ayrılırdı. Teorik olarak en büyük hükümdar Doğu Türk Eli’nin Hakanı idi ve Batı Türk Eli’nin hakanı ona tâbi olurdu. Her iki hakanlığın yönetiminde Türk olmayan milletler de vardı. Bu idarî bölünme Gök-Türklerde de görülür. M.Ö. 2. yüzyılda Asya Hun imparatorluğunda Türk hâkimiyetine giren yabancı devletlerin sayısı 26, Attila zamanında (M.S. 5. yüzyıl) Batı Hunlara bağlı çeşitli yabancı milletlerin sayısı ise 35 kadardı.

• “BEYLlK”ler, hakana tâbi idiler ama, sınırları belli bir araziye sahiptiler ve aslî unsuru Türkler oluştururdu. Kendi sınırları içinde tam bağımsız idiler. Yalnız savaşlarda hakana yardım ederler, diğer zamanlarda da vergi verirlerdi: Karluk Beyliği, Tolunlular Beyliği, Saltuklu Beyliği, Karamanoğulları Beyliği, Aydınoğluları Beyliği… vb.

Bazen beylikler çok büyür, gelişir ve hakanlık zayıflayıp çöktüğü zaman onun yerini alırdı. Meselâ bir Selçuk Bey, bir Osman. Bey çıkar, kendi adları ile anılan beylikleri yine kendi adları ile anılan imparatorluklar haline getirirlerdi.

• “ATABEYLİK” de başka milletlerin tarihinde pek görülmez. Atabey, hükümdarların çocuklarını, küçük tiginleri, yani küçük prensleri eğiten, uzak bölgelere tecrübe kazanmaları için gönderilen bu hükümdar çocuklarına öğretmenlik, naiplik yapan bilge kişilere verilen bir unvandı. Bunlardan bazıları, özellikle merkeze uzak yerde olanlar, devlet zayıfladığı zaman bulundukları yerin idaresini kendi ellerine alır, bağımsızlıklarını ilân ederlerdi. Meselâ Tuğteginliler ve Böriler Suriye Atabeyliğini, İl-Denizliler Azerbaycan Atabeyliğini kurmuşlardı.

• “HANLIK”lar daha çok Altın-Ordu devletinin dağılmasından sonra meydana çıkmış siyasî kuruluşlardı. Timur, Özbekistan’ı aldıktan sonra Altın Ordu devleti dağılmış ve Kıpçak bozkırlarında yaşayan, hanedana mensup yöneticiler arasında taht mücadelesi, hükümdarlık mücadelesi başlamış, mücadeleyi yapanlar ya da kazananlar, kendilerine, eski Türk devletinin hakanlarını temsil etmek için “Han” veya “Kağan”; kurdukları devlete de “Hanlık” demişlerdir: Peçenek Hanlığı, Uz Hanlığı, Özbek Hanlığı, Kırım Hanlığı, Buhara Hanlığı, Kaşgarlı-Turfan Hanlığı… gibi.

Hun İmparatorluğu’ndan önce de Türk devletlerinin bulunduğunu, ama belge ve kaynak yetersizliğinden, bunların yaşayışını ancak Asya Hun İmparatorluğu’ndan itibaren takip edebildiğimizi söylemiştik. Şimdi, Hun İmparatorluğu’ndan bugüne kadar kurulan Türk devletlerinin adlarını verelim:

İMPARATORLUKLAR (HAKANLIKLAR)

1-Asya Hun İmparatorluğu                                 (M.Ö.4.yüzyıl-m.s.48)
2-Avrupa (Batı) Hun imparatorluğu                   (374-469)
3-Ak Hun imparatorluğu                                     (4. yüzyıl sonları-557)
4-I. Gök-Türk imparatorluğu                               (552-582)
5-Doğu Gök-Türk imparatorluğu                        (582-630)
6-Batı Gök-Türk imparatorluğu                          (582-630)
7-II. Gök-Türk imparatorluğu                             (681-744)
8-Uygur İmparatorluğu                                       (744-840)
9-Avrupa Avar imparatorluğu                            (6. yüzyıl-805)
10-Hazar imparatorluğu                                     (7. yüzyıl-965)
11-Büyük Selçuklu imparatorluğu                    (1040-1157)
12-Harezmşahlar imparatorluğu                       (1097-1231)
13-Timur imparatorluğu                                     (1370-1405)
14-Babür (Hint-Türk) imparatorluğu                 (1526-1858)
15-Osmanlı imparatorluğu                                 (1299-1922)

DEVLETLER

16-Kuzey Hun Devleti                                          (M.S.48-156)
17-Güney Hun Devleti                                         (M.S.48-216)
18-1. Chao Hun Devleti                                       (304-329) ‘
19-2. Chao Hun Devleti                                       (328-352)
20-Hsia Hun Devleti                                            (407-431)
21-Kuzey Liang Hun Devleti                               (401-439)
22-Lou-lan Hun Devleti                                       (442-460)
23-Tabgaç Devleti                                               (386-557)
24-Doğu Tabgaç Devleti                                     (534-557)
25-Batı Tabgaç Devleti                                       (534-557)
26-Doğu Türkistan (Turfan) Uygur Devleti       (911-1368)
27-Şato Türk Devleti                                          (907-923)
28-Tang Şato Türk Devleti                                 (923-936)
29-Tsin Şato Türk Devleti                                  (937-946)
30-Kan-çou Uygur Devleti                                 (905-1226)
31-Türgiş Devleti                                                (717-766)
32-Karluk Devleti                                                (766-1215)
33-Kırgız Devleti                                                 (840-1207)
34-Sabar Devleti                                                 (5. yüzyıl-7. yüzyıl arası)
35-On-Ogur Devleti                                            (5. yüzyıl sonu-6. yüzyıl ortaları)
36-Tukurgur (9 Ogur) Devleti                            (5. yy sonu-6. yy sonları)
37-Uturgur (30 Ogur) Devleti                             (5. yy sonu-6. yy sonları)
38-Basaraba Türk Devleti        (Basarabya, Romen Devleti’nin başlangıcı, 1330)
39-Karahanlı (Kara Hanlı) Devleti                      (840-1042)
40-Doğu Kara Hanlı Devleti                                (1042-1211)
41-Batı Kara Hanlı Devleti                                  (1042-1212)
42-Oğuz Yabgu Devleti                                       (10. yy başları-1000)
43-Gazneli Devleti                                               (1969-1187)
44-Suriye Selçuklu Devleti                                 (1092-1117)
45-Kirman Selçuklu Devleti                                (1092-1187)
46-Anadolu Selçuklu Devleti                              (1092-1307)
47-lrak Selçuklu Devleti                                      (1157-1194)
48-Eyyûbî’ler Devleti                                           (1171-1348)
49-Hindistan Türk Devleti                (Delhi Türk Sultanlığı) (1206-1413)
50-Mısır Türk Devleti                                          (1250-1383)
51-Kara Koyunlu Devleti                                    (1380-1469)
52-Ak Koyunlu Devleti                                       (1350-1502)
53-Timurlular Devleti                                         (1405-1507)

BEYLİKLER

54-Uygur Beyliği                                                   (8. yüzyıl başları)
55-Karluk Beyliği                                                  (13. yüzyıl başları)
56-Tolunlular Beyliği                                            (868-1417)
57-Akşidliler Beyliği                                             (935-969)
58-izmir Beyliği “Çaka Beyliği”                           (1081-1097)
59-Dilmaçoğulları Beyliği                                    (1085-1192)
60-Danişmendli Beyliği                                       (1092-1178)
61-Saltuklu Beyliği                                               (1092-1202)
62-Ahlat-Şahları Beyliği “Sökmenliler Beyliği” (1100-1207)
63-Artuklu Beyliği                                                (1101-1409)
64-İnallı Beyliği                                                    (1103-1183)
65-Mengücüklü Beyliği                                       (1118-1250)
66-Erbil Beyliği “Beğ Teginliler”                        (1146-1232)
67-Çobanoğulları Beyliği                                    (1227-1309)
68-Karamanoğulları Beyliği                                (1256-1483)
69-İnanç Oğulları Beyliği                                    (1261-1368)
70-Sahip Ata Oğulları Beyliği                             (1275-1341)
71-Pervane Oğulları Beyliği                                (1277-1322)
72-Menteşe Oğulları Beyliği                                (1280-1424)
73-Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) Beyliği  (1292-1462)
74-Karesioğulları Beyliği                                     (1297-1360)
75-Germiyan Oğulları Beyliği                              (1300-1429)
76-Hamid Oğulları Beyliği                                    (1301-1423)
77-Saruhan Oğulları Beyliği                                (1302-1410)
78-Aydın Oğulları Beyliği                                     (1308-1426)
79-Teke Oğulları Beyliği                                      (1321-1390)
80-Ertana Oğulları Beyliği                                   (1335-1381)
81-Dulkadir Oğulları Beyliği                                (1339-1521)
82-Ramazan Oğulları Beyliği                               (1352-1608)
83-Dobruca Türk Beyliği                                      (1354-1417)
84-Kadı Burhaneddin Ahmed Beyliği                 (1381-1398)
85-Eşrefoğulları Beyliği                                       (1300-1326)
86-Berçem Oğulları Beyliği                                 (12. yüzyıl)
87-Yaruklular Beyliği                                           (12. yüzyıl)

ATABEYLİKLER

88-Şam (Suriye) Atabeyliği (Tuğteginliler, Böriler)      (1117-1154)
89-Musul-Halep Atabeyliği (Zengîliler)                        (1127-1259)
90-Azerbaycan Atabeyliği (İl-Denizliler)                      (1146-1225)
91-Fars Atabeyliği (Salgurlular) (                                (1147-1284)

HANLIKLAR

92-Büyük Bulgarya Hanlığı                                          (630-665)
93-İtil (Volga) Bulgar Hanlığı                                       (665-1391)
94-Tuna Bulgar Hanlığı                                               (681-864)
95-Peçenek Hanlığı                                                     (860-1091)
96-Uz Hanlığı                                                               (860-1068)
97-Kuman-Kıpçak Hanlığı                                          (9. yy-13. yy)
98-Özbek Hanlığı                                                        (1428-1599)
99-Kazan Hanlığı                                                        (1437-1552)
100-Kırım Hanlığı                                                       (1440-1475)
101-Kasım Hanlığı                                                     (1445-1552)
102-Hive Hanlığı                                                        (1512-1920)
103-Sibir Hanlığı                                                       (1556-1600)
104-Buhara Hanlığı                                                  (1599-1785)
105-Kaşgar-Turfan Hanlığı                                      (15. yy. başları-1877)
106-Hokand Hanlığı                                                 (1710-1876)
107-Türkmenistan Hanlığı                                      (1860-1885)

CUMHURİYETLER

108-Azerbaycan Cumhuriyeti                                (1918-1920)
109-Batı Trakya Türk Cumhuriyeti                       (1. kuruluş: 31 Ağustos 1913; 2. kuruluş: 1915-1917; 3. kuruluş: (1920-1923)
110-Türkiye Cumhuriyeti                                      (1923)
111-Hatay Cumhuriyeti                                         (1938-1939)
112-Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti                    (1983)

 

 

 

OSMANLI TARİHİ

KURULUŞ DÖNEMİ

 1 Osmannlı ile Bizans arasında yapılan ilk savaş hangisidir?
Koyun Hisar Savaşı

2- Osmanlı Devletinin İlk başkenti neresidir?
-Bursa-Orhan Bey

3- Ahilik Teşkilatının kurucusu kimdir?
-Ahi Evran

4- İlk Osmanlı parası hangi hükümdar döneminde basılmıştır?
-Osman Bey

5- Osmanlı Devleti ilk donanmaya hangi hükümdar döneminde sahip olmuştur?Hangi beyliğin Osmanlıya katılması ile?
-Orhan Bey-Karesi oğullarının

6- Osmanlı Devletinin Rumelide kazandığı ilk toprak parçası neresidir?
Çimpe Kalesi-Orhan Bey

7- Osmanlıda Yaya ve müsellemleden oluşan il düzenli Osmanlı ordusu hangi hükümdar döneminde kurulmuştur?
– Orhan Bey

8- İlk Osmanlı Medresesi Hangi hükümdar döneminde nerede kurulmuştur?
– Orhan Bey- İznik.

9-  Osmanlı da ilk divan teşkilatının kurulması ve vezirlik teşkilatının kurulması hangi hükümdar dönemindedir?
-Orhan Bey dönemi(ilk vezir Alaaddin paşa)

10- Osmanlı devleti ile Haçlılar arasındaki ilk savaş hangisidir?
-Sırpsındığı Savaşı

11- Osmanlı Devletinin ikinci Başkenti neresidir?
-Edirne
 Sırasıyla Osmanlı Başkentleri: Bursa (Orhan Bey)-Edirne( I. Murat)- İstanbul (F.Sultan Mehmet)

12- Yeniçeri Ocağı Hangi hükümdar döneminde kurulmuştur?
-I. Murat

 13- Osmanlıda toprağa bağlı askerlerden oluşan sisteme ne ad verilir? Hangi hükümdar döneminde kurulmuştur?
  -Tımar Sistemi-I.Murat

14- Osamnlı döneminde İstanbulu ilk kuşatan Hükümdar kimdir?
-I.(Yıldırırm) Bayezid (Dört kez kuşatmıştır)

 15- Niğbolu savaşı ile Haçlılara büyük bir darbe vuran ve bu zaferi ile “Sultan-ı İklimi Rum” (Anadolu Sultanı) ünvanını alan Osmanlı Sultanı kimdir?
-Yıldırım Bayezid

 16- İki hükümdar arasında hükümdarsız geçen dönem anlamına gelen Ankara Savaşı ile başlayan Çelebi Mehmedin tahta geçmesi ile son bulan 11 yıllık döneme ne ad verilir?
-Fetret Dönemi

 17- Osmanlı Devletini Fetret dönemine sokan ankara Savaşı Yıldırım ile hangi devlet arasında gerçekleşmiştir?
-Timur İmparatorluğu

18- Fetret dönemindeki taht kavgalarına karışmayan tek şehzade hangisidir?
-Şehzade Mustafa

19- Osmanlı Devletini içinde buluduğu zor durumdan kurtararak Osmanlı Devletinin ikinci kurucusu sayılan Osmanlı hükümdarı kimdir?

20- Osmanlı Devletinin batılı devletlerle yaptığı ilk antlaşma hangisidir?
Edirne Segedin Antlaşması

21- Kuruluş döneminde hangi savaşın ardındanTürkler Avrupa karşısında savunmadan taarruza; Avrupalılar ise savunmaya geçmiştir?
II. Kosava savaşı

22-  Savaş meydanında Şehit olan il Osmanlı Hükümdarı kimdir?
– I. Murat (I.Kosava Savaşı)

23- İtanbulun Fethi için I. (Yıldırım) Bayezid döneminde yapılan hisarın adı nedir?
Anadolu Hisarı(Güzelce Hisarı)

OSMANLI DEVLETİNİN YÜKSELME DÖNEMİ

 24- İstanbul’un Fethi için F.Sultan Mehmet Fatih Sultan Mehmet Döneminde yaptırılan hisarın adı nedir?
-Rumeli Hisarı (Güzelce Hisarı)

25-a)  Karadenizin Türk gölü haline gelmesi hangi hükümdar dönemindeki hangi olayla gerçekleşmitir?
-F.Sultan Mehmet – Kırımın Fethi

25- F.Sultan Mehmet’in son seferi hangisidir?
-Otronto( İtalya) Seferi

26- Fatih döneminde çıkarılan kardeş katline izin veren kanunun adı nedir)
-Kanun Name-i Ali Osman

 27- Osmanlı Döneminin İlk altın parası hangi hükümdar döneminde yazılmıştır?
-F.Sultan Mehmet

28- Halifelik Makmı Osmanlı ya hangi hükümdar döneminde nereni fethi ile geçmiştir?
-Yavuz Sultan Selim- Mısırın Fethi (Ridaniye Savaşı)

 29- İlk Osmanlı Halifesi kimdir?
-Yavuz Sultan Selim

 30- Yükselme Döneminde Batıya sefer yapmayan tek Osmanlı hükümdarı kimdir?
– Yavuz Sultan Selim

31- Kanuni sultan Süleyman Döneminde yapılmıştır en kısa süreli meydan savaşıdır 2 saatte son bulmuştur bu savaş hangisidir?
-Mohaç Meydan Savaşı

32- Osmanlı tahtında en uzun süre kalan Osmanlı Hükümdarı kimdir?
-Kanuni Sultan Süleyman(46 yıl)

 33- Akdenizin Türk gölü haline gelmesi hangi savaşla gerçekleşmiştir?
-Preveze Deniz Savaşı

34- Kanuni Sultan Süleymanın son seferi hangisidir?
Zigetvar Seferi

OSMANLI DEVLETİNİN DURAKLAMA DÖNEMİ

 35- Osmanlı Devleti doğuda en geniş sınırlarına hangi anlaşma ile ulaşmıştır?
-Ferhat Paşa Anlaşması

36- Osmanlı Döneminde günümüzdeki Türkiye İran sınırını büyük ölçüde belirleyen antlaşma hangisidir?
-Kasr-ı Şirin

37- Osmanlı Devleti İstanbul Antlaşması ile Avusturyaya karşı kazandığı üstünlüğünü hangi anlaşma ile kaybetmiştir?
-Zitvatorok Antlaşması

38- Osmanlı Devleti Batıda en geniş sınırlarına hangi antlaşma ile ulaşmıştır?
-Bucaş Antlaşması

39- Osmanlı Devletinin topraklarına toprak kattığı son antlaşma hangisidir?
-Bucaş antlaşması

 40- Osmanlı dönemindeki en uzun süreli deniz kuşatması hangisidir?
-Girit Adasının kuşatılması(25 yıl)

41- Osmanlı Devletinin ilk kez toprak kaybettiği antlaşma hangisidir?
-Karlofça Antlaşması

42- Türklerin Malazgirt Savaşından itibaren devam eden Avrupa karşısındaki ilerlemesi hangi olayla son bulmuştur?
-Karlofça Antlaşması

44- Osmanlı Devletinde Duraklama Döneminin bitip Gerileme Döneminin başlaması hangi olayla gerçekleşmiştir?
-Karlofça Antlaşması

45- 17.yy’ yeniçerilerin başlattığı isyanlara ne ad verilir?
-Merkez (İstanbul)isyanları

46- 17.yy’da Anadoluda çıkan iç isyanlara ne adverilir?
-Celali İsyanları

47- OsmanlıdaModernanlamda ilk bütçeyi yapan kişi kimdir?
-Tahuncu Ahmet paşa

OSMANLI DEVLETİNİN GERİLEME DÖNEMİ

48- Osmanlıda Lüks ve eğlence dönemi olarak adlandırılan İsrafın arttığı döneme ne ad verilir?
-Lale Devri

49- Lale devri hangi olayla başlayıp hangi olayla sona erer?
Pasarofça Antlaşması ile başlar-Patrona Halil isyanı ile sona erer

50- Halkı Müslüman olup Osmanlıdan ayrılan ilk toprak parçası hangisidir, hangi antlaşma ile ayrılmıştır?
-Kırım-Küçük Kaynarca antlaşması

51- Osmanlı Devletinin ilk kez Savaş tazminatı ödediği antlaşma hangisidir?
-Küçük Kaynarca Antlaşması

52- Karadeniz’in Türk Gölü olmaktan kesin olarak çıkışı hangi antlaşma ile olmuştur?
Osmanlı Devletinin imzaladığı en ağır anlaşma olan Küçük Kaynarca Antlaşması

53- Rusya ve Avusturya’nın eski Bizans’ı yeniden canlandırma amacına ne ad verilir?
-Grek Projesi

 54- Osmanlı Devletinde Gerilemenin bitip Yıkılış Döneminin başlaması hangi olayla gerçekleşir?
-Yaş Antlaşması

55- Osmanlı Devletinin ilk kez Avrupa’yı örnek alarak ıslahat yaptığı dönem hangisidir?
-Lale Devri

 56- Matbaayı Osmanlıya getiren kişi kimdir? Hangi dönemde getirmiştir?
-İbrahim Müteferrika- Lale Devri

57- III. Selim Döneminde yapılan ıslahatların genel adı nedir?
Nizamı Cedid

58- III. Selim Döneminde Yeniçeri ocağının yanına kurulan Avrupai tarzdaki Nizam-ı Cedid Ocağının masraflarını karşılamak amacıyla kurulan hazinenin adı nedir?
-İrad-ı Cedid

59- Osmanlı okullarında okutulan ilk yabancı dil hangisidir?
-Fransızca-III. Selim Dönemi

OSMANLI DEVLETİNİN YIKILMA DÖNEMİ

 60- Fransız ihtilalinin yaydığı milliyetçilik isyanına bağlı olarak Osmanlıyla isyan eden ilk azınlık hangisidir?
-Sırplar

61- Osmanlı Devletinden ayrılan ilk azınlık hangisidir?
-Rumlar

62- Boğazların uluslar arası bir sorun haline gelmesi hangi olayla gerçekleşmiştir?
-Hünkar İskelesi Ant.

63- Osmanlı Devletinin bir Avrupa devleti sayılması hangi olayla olmuştur?
-Kırım savaşının ardından imzalanan Paris Antlaşması

64- Osmanlı Devleti tarihindeki ilk dış borcu hangi ülkeden almıştır?
-Kırım Savaşı sırasında-Abdülmecit döneminde-İngiltere’den almıştır

65- Ermeni sorunu ilk olarak hangi olayla ortaya çıkmıştır?
-Berlin Antlaşması

 66- Osmanlı Devletindeki ilk demokratikleşme hareketi olan ve padişahın otoritesini ilk kez sınırlandıran olay nedir?
-Saned-i İttifak

 67- Yeniçeri Ocağının kaldırılmasına verilen ad nedir?
-Vaka-i Hayriye

68- Yeniçeri ocağı kim tarafından kaldırılmıştır?
-II. Mahmut

69- Kuruluş döneminde hangi savaşın ardındanTürkler Avrupa karşısında savunmadan taarruza; Avrupalılar ise savunmaya geçmiştir?
II. Kosava Savaşı

70- Osmanlıda suçluların mallarına el koyarak devletleştirilmesi olayına ne ad verilir?
-Müsadere Usulü

71- Osmanlıda İlköğretim mecburiyeti hangi hükümdar döneminde getirilmiştir?
-II. Mahmut

72- Osmanlı Devletinin ilk resmi gazetesinin adı nedir?
-Takvim-i Vekayi

 73- Osmanlı Devletinde Tanzimat fermanıyla başlayıp I. Meşrutiyetin ilanıyla sona eren döneme ne ad verilir?
-Tanzimat Dönemi

74-  Tanzimat fermanı(Gülhane Hattı Hümayunu) hangi hükümdar döneminde ilan edilmiştir?
*Abdülmecit

75- Osmanlı devletinde ilk kez padişahın kendi gücünün üstünde bir kanun gücünün olduğunu kabul etmesi hangi olayla gerçekleşmiştir?
-Tanzimat Fermanı

76- Osmanlı Dönemin Avrupai anlamdaki il modern anayasasının adı nedir?
-1876 Kanun-i Esasi(II. Abdülhamit dönemi)

77- II. Meşrutiyetin ilanının ardından Meşrutiyet yönetimini ortadan kaldırmaya çalışanların çıkardığı ayaklanmanın adı nedir?
-31 Mart Vakası

 

 

 

TÜRK TARIHI SORULARI

1- Tarihte bilinen ilk Türk devleti hangisidir?
Asya Hun devleti

2- Asya hun Devletinin ilk hükümdarı kimdir?
-Teoman

3- Asya Hun devleti en parlak dönemini hangi hüküdar döneminde yaşamıştır?
-Mete

4- Asya hunlarının önünden batıya kaçan kavimlerin oluşturduğd harekete ne ad verilir?
– kavimler göçü

5- Tarihte Türk ismini kullanan ilk Türk devlet hangisidir?
– Göktürk

6- Tarihte bilinen ilk Türkçe yazılı belge nedir?
-Orhun kitabeleri

7- Orhun Abideleri hangi Türk devleti zamanında dikilmiştir?
-II.Göktürk (Kutluk)

8- Türklerin kullandığı ilk alfabe nedir?
-Göktürk Alfabesi

9- İlk Türk devletlerinin inandığı din nedir?
-Göktanrı dini

10- am anlamıyla yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti hangisidir?
-Uygurlar

11- Çin Seddi hangi ülkenin saldırılarını önlemek için yapılmıştır?
-Asya Hun Devleti

12- Avrupada kurulan ilk türk devleti hangisidir?
-Avrupa Hun Devleti

13- İstanbul’u kuşatan ilk türk devleti hangisidir?
-Avarlar

14- İlk Türk devletlerinde devlet işlerinde yardımcı olarak bulunan meclisin adı nedir?
 Kurultay

15- İlk Türklerde Zafer ve bayramlarda düzenlenen büyük şenliklere ne ad verilirdi?
-Toy

16- lk Türk devletlerinde ölüler için yapılan törenlere ne ad verilirdi?
-Yuğ

TÜRK DESTANLARI : Asya Hunları-Oğuz Kağan Destanı  *Göktürkler– Esteregon Destanı, *Uygurlar-Türeyiş ve Göç Destanı *Kırgizlar-Manas Destanı

 BİLGİ BANKASI

17- Orhun Kitabeleri Kül Tigin- Bilge Kağan ve Vezir Tonyukuk adına dikilmiştir. Kitabelerin Yazarı Yolluğ Tigin’dir

18- Dünyada ilk kez orduda onluk sistmi kullanan kimdir?
Asya Hun hükümdarı Mete Han       

19- lk Türk Devletlerinde Türklerin yaşam şekillerine bağlı olarak savaş anında herkesin savaşa gitmesi nedeniyle Türklere verilen ad nedir?
  Ordu Millet                                                                                                               

20- Türklerin geleneksel savaş taktiğinin adı nedir?
  Hilal (Bozkurt, Turan, Sahte ricat) Taktiği                                                                                              

21- Türkleri Ana yurdu olan Orta Asyadan göçe zorlayan devlet hangisidir?
 ÇİN                                                    

TÜRK İSLAM TARİHİ

22- Türkler İslamiyet’i hangi olayla kabul etmiştir?
 (Türk İslam Tarihini başlatan olay nedir?) Talas Savaşı                                                                                     

23- Tarihte kurulan ilk Türk İslam devleti hangisidir?
  Karahanlılar
                                                                         

TÜRK İSLAM TARİHİNE AİT İLK EDEBİ ESERLER

*Kutadgu Bilig- Yusuf Has Hacip *Divan-ı Hikmet– Ahmet Yesevi *Divan-ı Lügat-üt Türk– Kaşgarlı Mahmut (İlk Türkçe sözlük)(Türkçenin üstünlüğünü ortaya koymak için yazılmıştır) *Atebet-ül Hakyık– Edip Ahmet Yükneki.

24- Sultan unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı kimdir?
  Gazne Hükümdarı Sultan Mahmut                                                                           

25- Anadolu’ya sefer düzenleyen ilk tür devleti hangisidir?
      Hunlar                                                                 

26- Anadolu’yu Yurt edinmek amacıyla Anadolu’ya yapılan ilk düzenli akınlar hangi devlet ve hükümdar döneminde gerçekleşmiştir?
Büyük Selçuklu Devleti- Çağrı Bey                                                                                                                        

27- Selçuklularla Bizans arasında gerçekleşen ilk savaş hangisidir?
  Pasinler
                                              
                                                                                                                                                                   

28- Anadolu’nun kapılarını Türklere açan savaş hangisidir?
    Malazgirt Meydan Muharebesi                                                                 

29- Büyük Selçuklularda toprağa bağlı askerlik sisteminin adı ve bu sistemin kurucusunun adı nedir?
İkta sistemi-Vezir Nizamülmülk

30- Vezir Nizamülmülkün devlet yönetimi konusunda bilgi veren eserinin adı nedir?
    Siyasetname                       

31- Büyük Selçuklu Devletini yıkılış sürecine sokan savaş nedir?
    Katvan Savaşı

32- Selçuklularda hükümdar çocuklarına ne ad verilirdi?                                                       
  Melik (Osmanlıdaki adı: Şehzade)      

33- Selçuklularda hükümdar çocuklarına devlet yönetimi konusunda bilgi vermek amacıyla görevlendirilmiş tecrübeli devlet adamlarına ne ad verilirdi?
  Atabey (Osmanlıdaki adı: Lala)                                                                    

34- Selçuklu ve Osmanlılarda sancakların güvenliğinden sorumlu ordu komutanlarına ne ad verilir?
Subaşı 

35- İlk tük denizcisinin adı ve kurduğu beyliğin adı nedir?
   Çaka Bey- Çaka Beyliği                                                                         

36- Anadolu Selçuklu Devletinin Kurucusu kimdir?
 Süleyman Şah                                                                               

37- Anadolu’nun Türk yurdu haline gelmesi yani Türklerin Anadolu’ya kesin olarak yerleşmesi hangi olayla gerçekleşmiştir?
Miryekefalon Savaşı Andlaşması Selçuklu devleti dönemi -Tarihçiler bu savaşın arkasından Anadolu’dan Türkiye olarak  bahsetmeye başladılar                                                                                                                 

38- Anadolu Selçuklu Devleti en parlak dönemini hangi hükümdar döneminde yaşamıştır?
     I. Alaaddin Keykubat                       

39- Anadolu Selçuklu Devletini yıkılış sürecine sokan savaş hangisidir?
     Kösedağ savaşı                                       

40- Türkçeyi Resmi dil ilan eden ilk Türk devleti ve hükümdarı hangisidir?
  Karamanoğulları—Karaman oğlu Mehmet Bey                           

41- Osmanlı devletine ilk katılan beylik hangisidir?
 Karesioğulları
                                                                        

42- Osmanlı Devletine son katılan beylik hangisidir?
  Dulkadiroğulları                                                                                                                            

43- Belirli meslek gruplarından olan esnafların bir araya gelerek oluşturdukları teşkilatın adı nedir?
   Lonca teşkilatı          

44- Lonca teşkilatlarının bir çatı altında toplanmasıyla oluşmuş esnaf ve zanatkar teşkilatının adı nedir?
Ahilik teşkilatı 

45- Taç Mahal hangi ülke hükümdarı tarafından yaptırılmıştır?
 Babür Hükümdarı Babür Şah                                                                 

46- Kimin Adına yaptırılmıştır?
   Karısı Mümtaz Mahal Adına                                                                                                                      

47- Hangi ülkede bulunmaktadır?
 Hindistan (Agra şehri)                                                                                                                 

48- Türk dilinin Farsçadan üstün olduğunu göstermek amacıyla Ali Şir Nevai tarafından yazılan “İki Dilin Karşılaştırılması” anlamına gelen eserin adı nedir?
Muhakemetü’l Lügateyn                                                                        

 

 

DIN KÜLTÜRÜ SORULARI

1- Kâbe’nin etrafını yedi defa dönmeye ne denir? Tavaf

2-  Su bulunmadığı zaman temiz toprakla abdest almaya ne denir? Teyemmüm

3- Bir başkasını yaptığı bir davranışla suçlamaya ne denir? İftira

4- Kur’an-ı Kerim hangi halife zamanında kitap halide bir araya toplanmıştır? Hz. Ebubekir

5- Mekke’den Medine’ye hicret eden Mekke’li müslümanlara ne denir? Muhacir

6- Kur’an hangi mübarek gecede indirilmeye başlanmıştır? Kadir Gecesi

7- Sevap ve günahlarımızı yazan meleklere ne denir? Kiramen Katibin

8- Tevrat hangi peygambere indirilen kutsal kitaptır? Hz Musa

9- İçinde Kabe’nin bulunduğu Mekke’deki mescide ne denir? Mescid-i Haram

10- Akşam namazının farzı kaç rekattır? Üç

11- Ağzı ve burnu suyla temizlemek ve bütün bedeni hiç kuru yer bırakmadan yapılan temizliğe ne denir? Boy (Gusül) abdesti.

12- Ezanla kamet arasındaki fark ifadesi nedir? Kad kametis salah.

13- Toprak ürünleri için zekat zamanı ne zamandır? Hasat zamanı (dönemi).

14- Mekke müşriklerinin dayanılmaz işkencesinden kurtulmak için miladi 622 yılında Mekke’den Medine’ye gitmeye ne ad verilir? Hicret.

15- Kur’an-ı Kerimin ilk suresinin ismi nedir? Fatiha Suresi.

16- Safa ile Merve tepeleri arasında gidiş-gelişe ne ad verilir? Say.

17- Kurban Bayramı arefesinde öğle vaktinden sabah namazı vaktine kadar bir süre arafatta bulunmaya ne denir? Vakfe.

18- Medinede Hazreti Muhammedin yakın çevresinden kişilerin bulunduğu mezarlığa ne ad verilir? Cennetülbaki.

19- Hinduizm de Hintlilerin kahramanlık öykülerinin anlatıldığı en önemli destanlarınınadı nedir? Muhabbarata Destanı.

20- Budizm de insanın bütün istek ve hırslarının yok olduğu saf ve temiz bir duruma kavuşmaya ne denir? Nirvana.

21- Namazda bir kaç ayet yada kısa süre okuyacak kadar ayakta durmaya ne denir? Kıyam

22- Bir daha oruç tutamayacak kadar yaşlı ve hasta olanlara bir fakire onu bir gün doyuracak kadar para vermesi yada onu doyurmasına ne denir? Fidye

23- Bir işi tüm çalışma ve tedbirleri uygulayarak tamamladıktan sonra gerisini Allaha havale etmeye ne denir? Tevekkül

24- Allahın varlığına ve birliğine, eşi ve benzerinin olmadığına işaret eden Kuran-ı Kerim süresi hangisidir? İhlas

25- Kuran-ı Kerimde peygamberlerin yada eski toplulukların hayatlarından bahseden bölümlere ne denir? Kıssa

26- İnsanların istediği dine, inanca yada felsefi düşünceye inanma inancının gereklerini yerine getirme hürriyetine ne denir? Din ve Vicdan Hürriyeti

27- Müslümünların ilk hicret ettikleri yer neresidir? Habeşistan

28- İlk islam savaşı hangisidir? Bedir

29- Peygamberlerin Allahtan aldıkları buyrukyarı insanlara bildirmelerine ne denir? Tebliğ

30- Haccın farzlarından biri olan beyaz elbise giymeye ne denir? İhram

31- Belirli bir vakti ve belirli bir zamanı olmayan,yoksullara yardım etmek,insanlara güleryüzlü davranmak,yoldaki insanlara zarar veren bir nesneyi kaldırmak gibi geniş bir çerçevesi olan yardım şekline ne denir? Sadaka.

32- Kur’an’da, kötülüğün simgesi ve insanların düşmanı olarak tanıtılan, şeytana tapıcılık anlamına gelen akıma ne denir? Satanizm.

33- ’10 EMİR’ hangi peygambere vahyedilmiştir?. Hz.Musa.

34- Hz.Muhammed,son hutbesi olan Veda Hutbesini,kaç tarihinde yapmıştır?. 632.

35- Dini sorumluluğun ön şartı nedir?. Akıl.

36- Eserlerinde tasavvufa yer veren,Mesnevi ve Divan adlı eserleri ile insanlığa ışık saçan,”Ne olursan ol,yine gel! “sözü ile insan sevgisini dile getiren,tasavvufi edebiyatımızın temsilcisi kimdir?. Mevlana.

37- Su bulunmadığında veya suyun kullanılmasında sakınca olduğunda temiz toprak cinsiyle yapılan abdest ve boyabdesti yerine geçen temizlik şekline ne denir?. Teyemmüm.

38- Bir kişinin arkasından onda bulunan özellikleri onun hoşlanmayacağı tarzda söylemeye ne denir?. Gıybet.

39- Her biri 20 sayfadan oluşan Kur’an’ın bölümlerine ne denir?. Cüz.

40- Hacıların ihram giymeleri için belirlenen Mekke şehrine yakın yerlere ne denir?. Mi’kat.

41- Yağmur ve kar yağması, rüzgar esmesi gibi doğa olaylarını düzenlemekle görevli melek kimdir? Mikail

42- Temiz suyun bulunmadığı veya bulunup da hastalık gibi nedenlerle kullanma olanağı olmadığı zamanlarda alınan abdeste ne ad verilir? Teyemmüm

43- Kur’an-ı Kerim’in en uzun suresinin adı nedir? Bakara

44- Allah’ın isteklerini, yasaklarını ve öğütlerini peygamberlere bildirmesine ne denir? Vahiy

45- İnsanın bir işi başarmak için elinden gelen çabayı gösterdikten sonra Allah’a güvenip sonucu beklemesine ne denir? Tevekkül

46- Peygamberimizin süt annesinin adı nedir? Halime

47- Allah tarafından önceden belirlenen olayların zamanı geldiğinde gerçekleşmesi olayına ne ad verilir? Kaza

48- Hac zamanı dışında Kabe’yi ziyaret etmek için yapılan ibadete ne ad verilir? Umre

49- Peygamberimizin söylediği sözlere ne denir? Hadis

50- Rüku ve secdesi olmadan kılınan namazın adı nedir? Cenaze namazı

51- İlk ezanı kim okumuştur? Bilal-ı habeşi

52- Bir insanın kendi isteğiyleyalnızca Allah rızası için yoksullara yaptığı yardım ve iyiliklere ne denir? Sadaka

53- H.z Muhammet (s.a.v) kaç yılında doğmuştur? 571 yılında

54- İlk islam devleti kaç nerede kurulmuştur? Medine’de

55- Kuran-ı Kerimde kaç ayet vardır? 6666 Ayet vardır

56- Hz Muhamme’de ilk vahiy nerede gelmiştir? Mekkede hira mağarasında ilk vahiy gelmiştir.

57- Kabenin etrafında hacerül esvet taşından başlayarak yedi defa dönmeye ne denir. Tavaf

58- Allahın emriyle çeşitli görevleri yerine getiren nurani varlıklara ne denir Melek

59- Vahiy getiren meleğin adı nedir? Cebrail

60- Hz Muhammed kaç yaşında peygamber olmuştur? 40

61- Allah tarafından gelen vahiyleri peygamberlere bildiren meleğin ismi nedir? Cebrail

62- Secde yapılmadan kılınan namazın adı nedir? Cenaze Namazı

63- Namaz kılmak için su ile abdest alınması gerekir.Su bulunmadığı zaman ne yapılır? Teyemmüm

64- Ramazan Ayında yatsı namazı ile beraber 20 rekat olarak kılınan namazın adı nedir? Teravih

65- Allah tarafından görevlendirilen, kıyametin kopma zamanında Sur’u üfleyen meleğin ismi nedir? İsrafil

66- Ramazan orucunu tutamayacak kadar yaşlı ve hasta olanların oruca karşılık verdikleri sadakanın adı nedir? Fidye

67- Hacca gidenlerin Kabenin etrafında dönerek yapmış olduğu davranışa ne denir? Tavaf

68- Hz.Muhammed’in kendisinden sonra vefat eden kızının ismi nedir? Hz. Fatma

69- Hz. Muhammed’in hanımları, çocuklar ve torunlarından oluşan aile halkına ne isim verilir? Ehl-i Beyt

70- Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göç etmesi ile başlayan ve bir tarih başlangıcı kabul edilen olayın adı nedir? Hicret

71- Kur’an insanın öncelikle neyini kullanmasını ister? Aklını

72- Hz.Muhammed’in hizmetinde bulunan Enes “Peygamberimiz bana hiçbir gün öf bile demedi. Yaptığım bir şey için bunu niye yaptın, yapmadığım bir şey için de bunu niye yapmadın diye beni azarlamadı”demesiyle o peygamberimizin hangi yönünü belirtiyor. Hoşgörüsünü

73- Kabenin köşesinde bulunan kutsal taşın adı nedir Hacerül Esvet

74- “Allahu Ekber” ne anlama gelir Allah en büyüktür

75- Hz. Muhammed’in hicret esnasında konakladığı köyde yaptırdığı mesci(cami)din adı nedir Kuba

76- Kabenin etrafında yedi defa dönmeye tavaf denir. Bir defa dönmeye ne denir şavt

77- Kuran-ı Kerim’de kaç sure vardır 114

78- Abdest alırken ağıza su vermek farz mıdır, vacip midir, sünnet midir sünnettir

79- Namaz kılarken yere paralel olarak eğilmeye ne denir rukü

80- Alkollü içkiden çok içmek haramdır. Az içmek nedir o da haramdır

81- Hz. Muhammed (s.a.v)Mekke’den Medine’ye kaç yılında hicret etmiştir? 622

82- Peygamberimizi övmek amacıyla yazılmış olan mevlid-i Şerifin yazarı kimdir? Süleyman Çelebi

83- Kâbe’yi yıkmak üzere fil ordusuyla Mekke’ye gelerek Ebabil Kuşlarının üzerlerine taş atmaları sonucu ordusu helak olan Yemen Valisi kimdir? Ebrehe

84- Bütün ibadetlerde ortak olan esas nedir? NİYET ETMEK

85- Peygamberlerde bulunan “EMANET” sıfatının anlamı nedir? GÜVENİLİR OLMAK

86- Yaptığımız iyilik ve kötülüklerin ( günah ve sevapların) yazıldığı deftere ne ad verilir? AMEL DEFTERİ

87- Kendisine yeni bir kitap verilmeyip daha önce daha önce gelen bir kitabı tebliğ eden peygambere ne ad verilir? NEBİ

88- Hz.Muhammed (S.A.V)’in kendisinden 6 ay sonra vefat eden çocuğunun adı nedir? Hz.FATIMA(r.a)

89- Peygamberler akıllı ve zeki insanlardır.Allah’ın gönderdiği vahiyleri en doğru şekilde anlar ve insanlara en iyi biçimde aktarırlar.Problemlere uygun çözümler getirirler.Peygamberlerin bu özelliğine ne ad verilir? FETANET

90- Dinimize göre hangi mal ve gelirlerden zekat verileceği belirlenmiştir.Buna göre sığır ve mandanın zekat miktarı ne kadardır? OTUZDA BİR

91- İlk Cuma namazı nerede kılınmıştır? KUBA (köyünde)

92- Kur’anın bir kitap haline getirilmesinde komisyon başkanı ve vahiy katibi olan sahabe kimdir? ZEYD BİN SABİT

93- Kâbe’nin yakınında bulunan Safa ve Merve tepeleri arasında Hac İbadeti esnasında gidip gelmeye ne ad verilir? SAY

94- Su bulunmadığı zaman toprak ile alınan abdest de ne ad verilir? Teyemmüm

95- Son kutsal kitabımız nedir? Kur’an-ı Kerim

96- Allah ile Peygamberimiz arasında elçilik görevi yapan hangi melektir? Cebrail

97- Kur’an-ı Kerim’deki ilk süre hangisidir? Fatiha Süresidir.

98- Hıristiyanlık dininin kitabı nedir? İncil

99- 5 namazın vakitlerinin başladığını haber veren çağrının adı nedir? Ezan

100- Başkalarındaki iyi özellikleri kıskanmayıp, bizim de bu iyi özelliklere sahip olmaya çalışmalıyız.
Örneğin, sınıfımızdaki başarılı ve terbiyeli bir arkadaşamızı örnek almamız, onun gibi başarılı ve dürüst olmayı istemeye ne denir? Gıbta etmek (İmrenmek)

101- Haftada bir kere cemaatle kılınması zorunlu olan namaz hangisidir? Cuma

102- Peygamberimizin Mekke’den Medine’ye 622 yılında yaptığı göçe ne denir? Hicret

103- Dini sorumluluğun ön şartı nedir? Akıl

104- Peygamberimiz nerde doğmuştur? Mekke

105- Hacıların, haçta giydiği dikişsiz elbiseye ne denir? İhram

106- Kur’an-ı Kerim’in ilk suresinin adı nedir? Fatiha

107- Kur’an hangi halife zamanında çoğaltılmıştır? Hz. Osman

108- Zengin müslümanlara farz olan, yılda bir kez sadece mal ile yapılan ibadet hangisidir? Zekat

109- Kuranı Kerim’in en uzun süresi hangisidir? Bakara Süresi

110- Sünnet olmasına rağmen cemaatle kılınan namaz hangidir? Teravih Namazı

111- İnsanlara sorumluluk yükleyen idare hangisidir? Cüz-i İdare

112- İnsanların günah ve sevaplarını yazan melekler hangileridir? Kiramen Melekleri

113- İslam Tarihinde ilk savaş hangisidir? Bedir

114- “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.” sözü kime aittir? Hz. Muhammed

115- Peygamberimizin hal ,haraket söylem ve davranışlarını ifade eden sözcük nedir? Sünnet

 

Vasiyet

   VASİYET Ölmek üzere olan yaşlı bir baba, yatağının başına üç oğlunu çağırarak onlara vasiyette bulunur: – Oğullarım, ben ölünce, birbirinize düşmemeniz için, size sahibi olduğum 17 deveyi paylaştırmak istiyorum. Miras olarak develerin yarısını büyük oğluma, üçte birini ortancaya, dokuzda birini ise küçük oğluma bırakıyorum. Babalarının ölümünden sonra, mirası babalarının vasiyeti uyarınca paylaşmak üzere kardeşler bir araya gelirler. Fakat bir türlü işin içinden çıkamazlar. Mirası babalarının istediği gibi pay edemezler. Çünkü 17 sayısı ne ikiye, ne üçe, ne de dokuza bölünebilir. – Bu işin üstesinden ancak köyün tecrübe ehli, yaşlı bilgesi gelir, diye düşünüp ona giderek danışırlar. Bilge kişi; – Benim bir devem var, onu da alıp yeniden hesap yapın, der. Bu cömertliğe çok şaşıran oğullar, 18 deveyi pay etmeye girişirler. Önce ikiye bölerler, büyük oğul 9 develik payını alır. Sonra üçe bölerler, çıkan 6 deveyi de ortanca oğul alır. Daha sonra dokuza böldüklerinde 2 deveyi de küçük oğul alır. Ama, bütün develeri paylaştıktan sonra ortada fazladan bir deve kalır yine … Oğullar bu duruma da bir çözüm getirmesi için yeniden yaşlı bilgeye başvururlar. Bilge kişi güler ve : – İyi öyleyse, der. Sorununuz çözümlendiğine göre ben de devemi geri alabilirim artık. Bilge kişi bu hikâyede tıpkı “bilgi” gibi katalizör olarak olaya girer, çözümü sağladıktan sonra olaydan çıkar. Sorunu çözmede insanlara yardımcı olur, ama kendinden de bir şey eksilmez.